💕Zwyrtała 2026💕

Są takie wiadomości, które sprawiają, że człowiek przez kilka dni chodzi kilka centymetrów nad ziemią. Taką właśnie wiadomość otrzymałyśmy trzy dni temu.

Zdobyłyśmy główną nagrodę Zwyrtała 2026 za projekt „Kuchnia literacka, czyli rozsmakuj się w czytaniu”.

Pisząc te słowa, nadal mamy wrażenie, że to trochę sen. Bo choć od kilku lat nasze projekty znajdują uznanie jury konkursu, choć na naszej ścianie bibliotecznej wiszą już cztery "małe" Zwyrtały – wyróżnienia przyznawane najbardziej inspirującym inicjatywom promującym czytanie – to jednak główna nagroda wydawała się czymś niezwykle odległym. Takim czytelniczym Mount Everestem.

A jednak. Stało się.

Ale właściwie czym jest Zwyrtała?

Zwyrtała to ogólnopolski konkurs na najlepszy pomysł promujący czytanie, organizowany w ramach Międzynarodowego Festiwalu Literatury Dziecięcej "Rabka Festival". Jego celem jest wyróżnianie ludzi, instytucji i inicjatyw, które w niebanalny sposób zachęcają dzieci, młodzież i dorosłych do sięgania po książki. Konkurs nagradza nie wielkie budżety, nie rozmach organizacyjny i nie liczbę uczestników, ale przede wszystkim pomysł, autentyczność oraz realny wpływ na rozwój czytelnictwa.

Tegoroczna edycja była już ósmą odsłoną konkursu, co oznacza, że Zwyrtała jest przyznawany od 2019 roku. Przez ten czas wyrósł na jedno z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych wyróżnień w środowisku osób zajmujących się promocją czytelnictwa.

Kim był Zwyrtała?

To pytanie pojawia się bardzo często.

Nazwa konkursu nawiązuje do legendarnego góralskiego muzykanta – Zwyrtały. Według opowieści był tak niezwykłym grajkiem, że swoją muzyką potrafił porwać do tańca nawet anioły i roztańczyć całe niebo. Organizatorzy konkursu szukają więc osób, które podobnie jak legendarny Zwyrtała potrafią „porwać” innych – nie do tańca, ale do czytania.

To piękna metafora. Bo przecież każdy bibliotekarz marzy właśnie o tym: by książka nie była obowiązkiem, lecz przygodą. By czytanie nie było zadaniem, ale czymś, co wciąga, zachwyca i zostaje z człowiekiem na długo.

Nasza droga do dużego Zwyrtały

Tegoroczna nagroda jest dla nas szczególna również dlatego, że nie pojawiła się nagle.

Przez ostatnie lata jury konkursu dostrzegało nasze działania, przyznając im wyróżnienia.

Pierwszym z nich był projekt „W to mi graj”, w którym postanowiłyśmy połączyć świat książek z grami, elementami gamifikacji i dobrą zabawą. Chciałyśmy pokazać, że czytanie i granie nie stoją po przeciwnych stronach barykady. Wręcz przeciwnie – mogą się doskonale uzupełniać.

Potem przyszedł czas na „SOS dla poezji”. Projekt zrodził się z przekonania, że poezja zasługuje na drugą szansę. Chciałyśmy odczarować stereotyp, według którego wiersze są trudne, nudne albo przeznaczone wyłącznie dla szkolnych akademii. Próbowałyśmy pokazać, że poezja może mówić o sprawach ważnych, bliskich i bardzo współczesnych.

Kolejnym wyróżnionym projektem było „Biblioteczne studio filmowe”. To była prawdziwa przygoda. Nasi czytelnicy stawali się aktorami, scenarzystami, reżyserami, operatorami kamer i montażystami. Powstawały filmy, zwiastuny książek, animacje poklatkowe, materiały publikowane w internecie. Literatura spotkała się z obrazem, technologią i ogromną kreatywnością młodych ludzi.

W ubiegłym roku wyróżnienie zdobył projekt „Weź książkę na warsztat” – cykl różnorodnych działań warsztatowych inspirowanych literaturą. Książki stawały się punktem wyjścia do eksperymentowania, tworzenia, dyskusji, odkrywania własnych talentów i zainteresowań.

A w tym roku jury najwyżej oceniło „Kuchnię literacką, czyli rozsmakuj się w czytaniu”. Projekt, który pozwolił nam połączyć świat literatury ze światem smaków, zapachów, kulinarnych inspiracji i wspólnego przeżywania tekstów kultury. Na bieżąco relacjonowałyśmy jego przebieg na naszym blogu, dlatego nie będziemy dziś opowiadać o nim szczegółowo. Chcemy natomiast powiedzieć jedno – cieszymy się, że pomysł, który powstał z naszej codziennej pracy z uczniami, został dostrzeżony i doceniony.

Nigdy nie marzyłyśmy o wielkich liczbach

Jest jeszcze coś, o czym bardzo chciałybyśmy napisać.

Przeglądając zgłoszenia do różnych konkursów, często podziwiamy ogromne akcje ogólnopolskie, wojewódzkie czy regionalne. To fantastyczne inicjatywy, które inspirują tysiące ludzi. Same chętnie w nich uczestniczymy i kibicujemy ich organizatorom.

Jednocześnie przez wszystkie lata naszej pracy kierowałyśmy się prostą zasadą. W zasadzie prawie nigdy nie tworzyłyśmy projektów z myślą o rekordach, zasięgach czy imponujących statystykach. Tworzyłyśmy je dla naszych uczniów.

Dla tych, którzy codziennie zaglądają do biblioteki. Dla tych, którzy jeszcze nie odkryli radości czytania. Dla tych, którzy przychodzą po książkę. I dla tych, którzy przychodzą tylko na chwilę, a wychodzą z książką pod pachą.

Jesteśmy bibliotekarkami szkolnymi. Właśnie tutaj jest nasze miejsce. Wśród naszych czytelników. To za nich czujemy odpowiedzialność. Za ich rozwój czytelniczy, za budowanie kontaktu z literaturą, za pokazywanie, że książka może być źródłem przyjemności, wiedzy, inspiracji i przygody. Dlatego każdy nasz projekt zaczyna się od pytania: „Co zainteresuje naszych uczniów? Co może ich zachwycić? Co sprawi, że będą chcieli wrócić do biblioteki?”

Jeżeli odpowiedź na to pytanie prowadzi nas do gier, wybieramy gry.

Jeżeli prowadzi do filmu – tworzymy filmy.

Jeżeli do poezji – czytamy poezję.

Jeżeli do gotowania – gotujemy.

Bo najważniejsza zawsze pozostaje:  książka i człowiek, który po nią sięga.

Dziękujemy

Ta nagroda ma dla nas ogromną wartość. Nie tylko dlatego, że jest prestiżowym wyróżnieniem. Także dlatego, że stanowi potwierdzenie, iż warto wierzyć w działania lokalne. W działania prowadzone cierpliwie, konsekwentnie i blisko ludzi.

Dziękujemy organizatorom konkursu Zwyrtała za dostrzeżenie naszej pracy.

Dziękujemy wszystkim uczniom, którzy przez lata współtworzyli nasze projekty.

Dziękujemy nauczycielom, rodzicom i przyjaciołom biblioteki.

I obiecujemy jedno – nie zamierzamy zwalniać tempa.

Bo jeśli czegoś nauczyły nas ostatnie lata, to tego, że najlepsze historie dopiero czekają na napisanie.

A najlepsze projekty… prawdopodobnie właśnie rodzą się gdzieś między bibliotecznymi regałami.